ฮีทสโตรก: เอาตัวรอดยังไงในอากาศร้อนโหดของเมืองไทย

ทุกปี ประเทศไทยจะเข้าสู่ฤดูร้อนสุดเข้มข้นตั้งแต่ปลายกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม อุณหภูมิพุ่งสูงจนเกิน 40°C ในหลายพื้นที่ และเมื่อรวมกับความชื้นสูง ค่า “อุณหภูมิที่รู้สึกได้” หรือ Heat Index ก็ยิ่งพุ่งขึ้นไปอีก ทำให้ผู้คนนับล้านเสี่ยงต่อโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อน (กรมควบคุมโรค, 2569)

ในบรรดาโรคเหล่านี้ “ฮีทสโตรก” ถือเป็นภาวะที่อันตรายที่สุดและอาจถึงชีวิตได้ มันสามารถเกิดขึ้นแบบฉับพลัน ลุกลามอย่างรวดเร็ว และในกรณีรุนแรงอาจนำไปสู่อวัยวะล้มเหลวหรือเสียชีวิต หากไม่ได้รับการรักษาทันเวลา เมื่อประเทศไทยเผชิญอุณหภูมิที่สูงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การเข้าใจฮีทสโตรกและวิธีป้องกัน จึงสำคัญมากกว่าที่เคย

ฮีทสโตรกคืออะไร?

ฮีทสโตรกคือภาวะทางการแพทย์รุนแรงที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิภายในได้ตามปกติ โดยทั่วไป ร่างกายจะระบายความร้อนผ่านการขับเหงื่อ แต่เมื่อเผชิญอากาศร้อนจัด โดยเฉพาะเมื่อมีความชื้นสูง ระบบนี้อาจล้มเหลว ทำให้อุณหภูมิร่างกายพุ่งสูงเกิน 40°C อย่างรวดเร็ว (Morris, A. และ Patel, G., 2023)

ภาวะนี้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มโรคที่เกิดจากความร้อน ซึ่งประกอบด้วย:

• ตะคริวจากความร้อน (Heat cramps)

• อ่อนเพลียจากความร้อน (Heat exhaustion)

• หน้ามืดเป็นลมจากความร้อน (Heat syncope)

• ฮีทสโตรก (รุนแรงที่สุด)

ในประเทศไทย ข้อมูลเฝ้าระวังล่าสุดพบว่า แม้ฮีทสโตรกจะมีจำนวนผู้ป่วยน้อยกว่า แต่เป็นภาวะที่ก่อให้เกิดผลลัพธ์รุนแรงที่สุด รวมถึงการเสียชีวิต (กรมควบคุมโรค, 2569)

ทำไมฮีทสโตรกจึงเป็นปัญหาสำคัญในไทย?

ฮีทสโตรกไม่ใช่แค่ความไม่สบายตัวในหน้าร้อน แต่เป็นความเสี่ยงด้านสุขภาพที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลจากกรมควบคุมโรคระบุว่า มีผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตจากโรคที่เกี่ยวกับความร้อนเกิดขึ้นทุกปี โดยเฉพาะในช่วงหน้าร้อน (กรมควบคุมโรค, 2569)

ในช่วงปี 2562–2567 มีผู้เสียชีวิตจากฮีทสโตรกมากกว่า 200 ราย (Healthcare Asia, 2025) โดยเฉพาะในเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ ที่มีความเสี่ยงสูงขึ้นจาก “ปรากฏการณ์เกาะความร้อนในเมือง” ซึ่งอาคารและถนนกักเก็บความร้อน ทำให้อุณหภูมิสูงกว่าพื้นที่รอบข้าง (Arifwidodo et al., 2020)

ใครบ้างที่เสี่ยงมากที่สุด?

แม้ฮีทสโตรกจะเกิดได้กับทุกคน แต่กลุ่มต่อไปนี้มีความเสี่ยงมากกว่า:

• ผู้ที่ทำงานกลางแจ้ง เช่น คนงานก่อสร้าง หรือไรเดอร์ส่งของ

• ผู้สูงอายุ ซึ่งร่างกายควบคุมอุณหภูมิได้ลดลง

• เด็ก ที่ไวต่อความร้อนมากกว่า

• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ หรือเบาหวาน

• คนเมือง ที่ต้องเผชิญอุณหภูมิสูงเป็นเวลานาน

5 สัญญาณอันตรายของฮีทสโตรก

การสังเกตอาการตั้งแต่เนิ่นๆ อาจช่วยชีวิตได้ สัญญาณเตือนที่ควรระวัง ได้แก่:

• อุณหภูมิร่างกายสูงมาก (เกิน 40°C)

• ผิวร้อน แห้ง หรือมีเหงื่อผิดปกติ

• เวียนศีรษะ หรือปวดศีรษะรุนแรง

• สับสน มึนงง หรือไม่รู้สึกตัวดี

• หมดสติ

หากพบอาการเหล่านี้ ต้องรีบช่วยเหลือทันที

5 วิธีง่ายๆ ป้องกันฮีทสโตรกในอากาศร้อนจัด

ฮีทสโตรกสามารถป้องกันได้ ด้วยพฤติกรรมง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน:

1. ดื่มน้ำให้เพียงพอ
จิบน้ำตลอดทั้งวัน แม้จะไม่รู้สึกกระหาย และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์หรือคาเฟอีนที่ทำให้ร่างกายขาดน้ำ

2. เลี่ยงช่วงเวลาที่ร้อนที่สุด
ลดกิจกรรมกลางแจ้งช่วง 11:00–15:00 น. และหมั่นพักในที่ร่มหรือที่เย็น

3. ใส่เสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี
เลือกเสื้อผ้าสีอ่อน หลวม และทำจากผ้าที่ระบายอากาศ เช่น ผ้าฝ้าย

4. ป้องกันแดดโดยตรง
สวมหมวก ใช้ร่ม และทาครีมกันแดด เพื่อลดการรับความร้อนและปกป้องผิว

5. ฟังสัญญาณจากร่างกายตัวเอง
หากรู้สึกเวียนหัว อ่อนแรง หรือร้อนเกินไป ให้หยุดทันที หาที่เย็น และดื่มน้ำ

ต้องทำอย่างไรเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน?

ฮีทสโตรกคือภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ต้องรีบดำเนินการทันที:

• โทรเรียกรถพยาบาล

• พาผู้ป่วยไปยังที่ร่มหรือที่เย็น

• ถอดเสื้อผ้าที่ไม่จำเป็นออก

• ใช้น้ำหรือผ้าชุบน้ำช่วยลดอุณหภูมิร่างกาย

• ห้ามให้ดื่มน้ำ หากผู้ป่วยหมดสติ

การลดอุณหภูมิร่างกายอย่างรวดเร็วสามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้

สรุป

ฮีทสโตรกเป็นภาวะที่รุนแรง แต่สามารถป้องกันได้ หากเรารู้เท่าทันสัญญาณเตือน และดูแลตัวเองด้วยวิธีง่ายๆ เช่น ดื่มน้ำให้เพียงพอ เลี่ยงอากาศร้อนจัด และปกป้องร่างกายเมื่ออยู่กลางแจ้ง

ที่ good4u เราเชื่อว่าการดูแลสุขภาพเริ่มจากสิ่งเล็กๆ ในทุกวัน เพราะการอยู่รอดในอากาศร้อนไม่ใช่แค่เรื่องของ “ความสบาย” แต่คือการปกป้องสุขภาพของคุณในโลกที่ร้อนขึ้นทุกวัน

เอกสารอ้างอิง

DDC warns of Heat stroke risk as Thailand enters hot season (2026) nationthailand. Available at: https://www.nationthailand.com/news/general/40063830 (Accessed: 31 March 2026). 

Heatstroke deaths surge in Thailand, 4 southern provinces at extreme risk (2025) asia news networkasia news network. Available at: https://asianews.network/heatstroke-deaths-surge-in-thailand-4-southern-provinces-at-extreme-risk/ (Accessed: 31 March 2026). 

Thailand battles heat stroke, related illnesses as temperatures soar (2025) Healthcare Asia Daily News Asias Leading News and Information Source on Healthcare and Medical Industry Medical Technology Healthcare Business and RD Healthcare Events Online since 2010. Available at: https://www.healthcareasia.org/2025/thailand-battles-heat-stroke-related-illnesses-as-temperatures-soar/ (Accessed: 31 March 2026). 

Arifwidodo et al., (2020) Urban heat stress and human health in Bangkok, Thailand - sciencedirect. Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120302917 (Accessed: 31 March 2026). 

Morris, A. and Patel, G. (2023) Heat stroke, StatPearls. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537135/ (Accessed: 30 March 2026).